Adolescencja to etap przejściowy, w którym młody człowiek znajduje się pomiędzy dziecięcą zależnością a dorosłą niezależnością. Na początku tego okresu nastolatki intensywnie dążą do uniezależnienia się od rodziców, swoich dotychczasowych głównych postaci przywiązania. Kilka lat później, w późnej adolescencji, mogą już same pełnić rolę postaci przywiązania wobec swoich dzieci.
Witaj!
Nazywam się Sebastian Urban i jestem psychologiem z Rzeszowa. Na moim blogu dzielę się wiedzą psychologiczną w sposób przystępny, ale oparty na rzetelnych źródłach.
Jeśli chcesz w pełni zrozumieć istotę przywiązania w okresie dorastania, zachęcam, abyś najpierw zajrzał do wcześniejszych artykułów:
• „Teoria przywiązania Johna Bowlby’ego - fundament relacji na całe życie” – gdzie wyjaśniam podstawy tej koncepcji.
• „Rozwój przywiązania w dzieciństwie - od pierwszego uśmiechu do szkolnej ławki” – w którym opisuję, jak więź z opiekunem kształtuje się od narodzin do wieku szkolnego.
Dziś przechodzimy do kolejnego, równie fascynującego etapu - przywiązania w wieku dorastania. To czas ogromnych zmian emocjonalnych, poznawczych i społecznych, które przekształcają dotychczasowe relacje i przygotowują młodego człowieka do dorosłości.
W okresie adolescencji system przywiązania przechodzi trzy kluczowe przemiany:
1. Wyłonienie się zintegrowanego modelu przywiązania
W dzieciństwie możliwe było posiadanie odmiennych modeli przywiązania wobec różnych osób np. innych wobec matki, innych wobec ojca czy dziadków. W wieku dorastania zaczyna się jednak tworzyć jeden, spójny model przywiązania, który będzie kształtował sposób budowania relacji w dorosłości zarówno z partnerem, jak i z własnymi dziećmi.
Powstanie takiego modelu jest możliwe dzięki rozwojowi myślenia abstrakcyjnego, umiejętności analizowania motywów innych osób oraz świadomości własnej odrębności.
2. Zmiany w relacjach z rodzicami
Relacja z rodzicami w okresie dorastania jest złożona. Łączy w sobie potrzebę niezależności z utrzymaniem więzi.
• Podobieństwa do dzieciństwa: rodzice nadal pełnią rolę bezpiecznej bazy i bezpiecznego schronienia. Nastolatek może coraz dłużej eksplorować świat poza domem, ale w sytuacji kryzysu wciąż wie, że może na nich polegać.
• Różnice: w wielu stresujących sytuacjach młodzi ludzie zaczynają unikać bezpośredniego proszenia rodziców o pomoc, starając się samodzielnie radzić sobie z problemami.
Można więc powiedzieć, że nastolatkowie testują swoją niezależność, ale robią to w poczuciu, że w razie potrzeby rodzice będą dostępni.
3. Zmiany w relacjach z rówieśnikami
W miarę jak więzi z rodzicami ulegają rozluźnieniu, rosną wpływ i znaczenie rówieśników.
W adolescencji kształtuje się zdolność do intymności emocjonalnej i udzielania wzajemnego wsparcia, która jest typowa dla relacji dorosłych. To właśnie w tym okresie następuje stopniowy transfer funkcji postaci przywiązania z rodziców na inne osoby, może to być najlepszy przyjaciel lub partner w związku romantycznym.
Zmienia się też sama natura więzi. Z jednostronnej, komplementarnej (gdzie jedna osoba głównie daje, a druga głównie otrzymuje wsparcie) na symetryczną, w której obie strony zarówno wspierają, jak i są wspierane.
Dlaczego to ważne?
Okres dorastania to czas kształtowania się fundamentów dorosłych relacji. Zarówno partnerskich, jak i rodzicielskich. To, w jaki sposób młody człowiek poradzi sobie z przejściem od zależności do niezależności, będzie miało wpływ na jego przyszłe związki, poczucie bezpieczeństwa w relacjach oraz umiejętność bycia wsparciem dla innych.
W kolejnym artykule opisze, jak style przywiązania kształtowane w dzieciństwie i adolescencji wpływają na funkcjonowanie w dorosłych związkach. Zarówno romantycznych, jak i przyjacielskich.
